Waar ligt de grens tussen voorzichtig optimistisch en verschrikkelijk naïef? Dit is een vraag die ik mij, als wannabe tax ethicus, de afgelopen maanden meermaals heb moeten stellen, met name in relatie tot de belastingadviessector. Zo van: “Ja, vroeger waren er uitwassen. Maar nu heeft de NOB Tax Principles ingevoerd en ESG dwingt de sector een bepaalde, meer ethische, kant op.”

Rugdekking

Ik ben de afgelopen tijd steeds meer gaan twijfelen aan deze positieve grondhouding richting mijn collega-fiscalisten in de belastingadviessector. Ben ik de useful idiot die intellectuele (en onbezoldigde) rugdekking geeft voor fiscale zakkenvullers? Meestal negeer ik deze pijnlijke kwestie, maar een tijdje terug werd ik met mijn neus op de feiten gedrukt door een artikel in The Guardian: “Super-rich being advised how to avoid Labour tax clampdown, undercover investigation suggests”:

“For a well-known accountancy firm such as Baker Tilly to be caught on camera saying that the government won’t be looking at this as they have ‘bigger fish to fry’ is clear evidence that they consider this to have nothing to do with retirement pensions – but is an avoidance scheme for UK inheritance and capital gains tax.”

(Te) rooskleurig

Dat de fiscale ethiek revolutie voor veel vakbroeders (m/v) een wassen neus was – Erst kommt das Fressen, dann kommt die Moral – was altijd wel duidelijk. Maar mij hoop was altijd dat de advieswereld stapsgewijs de goede kant opging. Niet vanwege de opkomst van het (beweerdelijk) sociaal bewogen Gen Z, die naar mijn idee veel minder interesse in ethiek heeft dan de (gesettelde) Generatie X, maar gewoon als gevolg van maatschappelijke druk. In 2022 heb ik deze rooskleurige benadering ook enthousiast verdedigd tijdens een hoorzitting bij het Europese Parlement: “We gaan de goede kant op, heus! De wettelijke regulering van belastingadviseurs is niet nodig. Laat het maar aan de beroepsverenigingen over.”

Verkeerde kant van de geschiedenis?

Welnu, op de vooravond van 2026 ben ik er niet zo zeker van. Het politieke tij is – zowel nationaal als op het internationale toneel – veranderd. We hoppen van crisis naar crisis, hebben ten tijde van schrijven geen duidelijk politie leiderschap met ergens in de achtergrond Trump, Vance en de hele flikkerse bende in Washington. Tegen de achtergrond van de afbrokkelende wereld orde lijkt fiscale ethiek weer heel kleine.

Artikel104.nl loopt doorgaans een jaar of vijf vooruit op dit soort mega-ontwikkelingen. Ik houd oprecht mijn hart vast voor 2030.

***

Foto – Wikimedia Wydawnictwo Prasowe Kraków-Warszawa (Creative Commons) // Munich Agreement 29 sept. 1938 aankomst van Neville Chamberlain